1884 Eğitim, Kültür ve Dayanışma Vakfı tarafından İstanbul Teknik Üniversitesi’nin (İTÜ) Taşkışla binasında önceki akşam düzenlenen “Beklenen İstanbul Depremi” konulu konferansta konuşan İTÜ Maden Fakültesi Jeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Celal Şengör, yeni bulgular ışığında bilgiler verdi. Marmara Denizi’nde Gemlik’ten Marmara Denizi’ne uzanan fay hattının yeni bulgularla teyit edildiğinin belirlendiğini anlatan Şengör’ü, hocası dünyaca ünlü İngiliz yerbilimci Prof. John Dewey de ilgiyle izledi.
Marmara Denizi’nde meydana gelecek depremde İstanbul’un çok sıkı şekilde sallanacağını belirten Şengör, “Bu deprem, fay nasıl ve nereden kırılırsa kırılsın en kötüsü değil, ama neredeyse en kötüsü olacak” dedi. Şengör, İstanbul’daki büyük depremin Çınarcık çukurluğundaki diğer fayları tetikleyip 7 büyüklüğünde ikinci büyük bir deprem daha yaratma potansiyelinin yüksek olduğunu belirterek, “İstanbul’da iki büyük deprem meydana gelebilir” diye konuştu.
30 atom bombası
7.6 büyüklüğünde bir kırılma olması halinde çıkacak enerjinin Hiroşima’ya atılan 30 atom bombasına eşit bir güce sahip olacağını vurgulayan Şengör, İstanbul’un güneyindeki sahil kesiminin riskli olduğunu söyledi. Kentin en sağlam yerinin kuzey tarafı olduğunu kaydeden Şengör şöyle devam etti: “İstanbul’da en sağlam yer şehrin kuzeyidir. İkinci köprünün kuzeyindeki yapılar fazla etkilenmeyecek. İki köprünün arası da nispeten iyidir. Esas yıkım ve tehlike, kentin güneyindeki sahil şeridinde olacaktır. İstanbul’u 250 yılda bir büyük deprem vuruyor. Tarihsel kayıtlar bunu teyit ediyor. Bakıldığında gerçekten yaklaşık her 250 yılda bir büyük deprem meydana gelmiş. Bu deprem 50 yıl içinde olacak. Yani az çok zamanını ve nerede olacağını artık biliyoruz. 250 yılda biriken enerji 5 metrelik bir atım yaratıyor. Muazzam bir kütle 5 metre ileriye hareket ediyor. Bu muazzam kütleyi hareket ettirecek enerji de muazzam bir enerji. İstanbul depremden sonra kuzeydeki Laz balıkçılara kalacak. Ülkedeki ekonomik bağımsızlık elden gidecektir, bu kaçınılmazdır.”
Batı Anadolu uzuyor
Şengör, İstanbul’u 250 yılda bir büyük depremin vurduğunu, 1509 depreminin kenti ne hale soktuğunu bildiklerini belirterek, “O büyük depremde Topkapı Sarayı’ndaki Enderun yıkıldı. Haliç’teki donanma battı. Dalgalar surları aştı. Padişah II. Bayazid Edirne’ye kaçtı. Ama deprem orada da onu buldu” dedi. Ege Denizi’nin dünyanın en sismik ve en faal yeri olduğunu anlatan Şengör, “Anadolu batıya her yıl 2.5 santim hareket ediyor. Eğer fay takılmasa yani kilitlenmese bir sorun olmadan hareket devam edecek. Ancak takılıyor ve kilitleniyor. Anadolu kıtası hareket ederken fay hareket etmiyor. Bu hareketsizlik enerji birikimine yol açıyor. Ve büyük depremler yaratıyor. Aynı şekilde Anadolu’nun batısı da kuzeyden güneye her yıl 3 santim uzuyor. Yani siz Bodrum’a giderken her yıl yolu 3 santim uzatmış oluyorsunuz” diye konuştu.
Gemlik-Armutlu Yarımadası’ndan Marmara Denizi’ne uzanan ikinci fayın varlığının yeni bulgularla da teyit edildiğini belirten Şengör, “Kuzey Marmara’daki ana faydan sonra Marmara Denizi’nde ikinci fayın varlığı da teyit edilmiş oldu. Bu fayın varlığını biliyorduk ama teyit etmiş olduk. Yakında bununla ilgili bir makale yayımlanacak. Bir de güneyde Bursa’dan geçen bir fay daha var. Bu fay da 1000 yıldır sessiz bir fay. Tabii bizim en çok korktuğumuz ve kırılmasını beklediğimiz fay, Marmara‘nın kuzeyinden geçen ana faydır” dedi.
Bizi test edecek
Marmara’da faylar üzerinde gaz çıkışlarının sürdüğüne işaret eden Prof. Şengör, helyum gazının direkt mağma tabakasının içinden, yani arzın içinden geldiğini söyledi. Şengör, beklenen depremin ciddi bir bela, ama ele alınabilir bir bela olduğunu vurgulayarak, “İstanbul depremi, Atatürk’ün muasır medeniyet seviyesini yakalayıp yakalayamadığımızın bir testi olacak” diye konuştu.